Nhiều người học nghe bằng cách nghe thật nhiều và hy vọng sẽ tiến bộ. Nghe thụ động có ích khi bạn đã có nền, nhưng với người cần nâng điểm nghe TOEIC, luyện nghe chủ động thường hiệu quả hơn. Hai kỹ thuật đơn giản, không cần công cụ phức tạp là dictation (nghe chép chính tả) và shadowing (nghe và nhại theo). Bài viết này hướng dẫn cách làm với tài liệu thương mại như hội thoại công sở, thông báo và tin nhắn thoại.

Vì sao nghe không rõ?

Nguyên nhân chính thường nằm ở ba chỗ: thiếu từ vựng (không biết từ nên không nhận ra), không quen cách phát âm thực tế (nối âm, nuốt âm, âm yếu), và nghe theo từng từ thay vì theo cụm. Ví dụ, “What do you want to do?” khi nói nhanh có thể nghe như “Whaddaya wanna do?”. Biết điều này, bạn sẽ không hoang mang vì mình nghe không giống như đọc chữ.

Dictation: nghe và chép chính tả

Dictation buộc bạn nghe kỹ từng từ, vì chép sai là biết ngay. Cách này rất hợp để phát hiện từ bạn nghe thiếu.

1. Chọn một đoạn ngắn (khoảng 20 đến 40 giây) có transcript đi kèm, tốc độ vừa phải.
2. Nghe một câu hoặc một cụm, tạm dừng, rồi chép lại đúng những gì nghe được. Nghe lại tối đa vài lần cho mỗi câu.
3. Chép xong cả đoạn, so với transcript và đánh dấu chỗ sai hoặc thiếu.
4. Với mỗi chỗ sai, xác định nguyên nhân: không biết từ, nghe nhầm âm giống nhau (ví dụ “can” và “can’t”), hay bỏ sót từ ngữ pháp như “a”, “the”, “-s”, “-ed”.
5. Nghe lại đoạn có transcript, và lưu lại những cụm bạn mới biết.

Shadowing: nghe và nhại theo

Shadowing là nói gần như đồng thời với người trong bản ghi, nhại lại nhịp điệu, ngữ điệu và tốc độ. Kỹ thuật này giúp tai và miệng quen với cách nối âm và nhịp câu tiếng Anh thật, và dần cải thiện cả phản xạ nghe.

1. Nghe đoạn một hai lần kèm transcript để hiểu nghĩa và biết từ lạ.
2. Đọc theo transcript cùng bản ghi (nhìn chữ) để làm quen nhịp.
3. Nhại theo bản ghi, không nhìn chữ, chậm hơn một chút nếu cần. Chỉ cần theo sát nhịp, không cần hoàn hảo.
4. Thu giọng của mình và so sánh với bản gốc để thấy chỗ khác biệt (trọng âm, ngắt nhịp).
5. Lặp lại cùng một đoạn vài buổi, tăng dần tốc độ, rồi chuyển sang đoạn mới.

Chọn tài liệu thương mại

• Hội thoại công sở: đặt lịch họp, hỏi về đơn hàng, báo trục trặc thiết bị, trao đổi với khách hàng.
• Thông báo: sân bay, nhà ga, cửa hàng, văn phòng, vì Part 4 hay dùng các thể loại này.
• Tin nhắn thoại và bản tin ngắn.
• Nghe nhiều giọng khác nhau (ví dụ Mỹ, Anh, Úc), vì đề thi không chỉ dùng một giọng đọc.

Lịch luyện mẫu

Những lỗi cần tránh

• Nghe thật nhiều mà không kiểm tra lại với transcript, nên không biết mình nghe sai ở đâu.
• Chỉ nhìn transcript mà không nghe lại, dẫn đến thành đọc hiểu thay vì luyện nghe.
• Luyện quá dài một lần rồi bỏ nhiều ngày; đoạn ngắn mỗi ngày thường bền hơn.
• Dịch từng từ trong đầu khi nghe; hãy tập nghe theo cụm và nắm ý chính.

Khi đã quen với nhịp và cách nối âm, hãy kết hợp với chiến lược đọc trước câu hỏi để biến khả năng nghe thành điểm số. Tốc độ tiến bộ khác nhau ở mỗi người.